Op zee

Het is tweede kerstdag. We eten samen sla, ik heb salade gemaakt van de groenten die er nog lagen in haar koelkastgroentenla. We zitten tegenover elkaar te kauwen, buiten is het donker, de katten moeten uit de keuken weg, ze is allergisch voor ze maar vertelt dat eigenlijk nooit en ik vergeet het altijd en nu zegt ze het.
Ze kijkt uit mijn raam en zegt: “Wat leuk om dat eens van boven te zien, ik fiets zo vaak door deze straat.”
Ik drink een glas wijn en zij niet, want ze heeft maar drie uur geslapen. Ze vertelt over haar verdriet dat inmiddels dof geworden is en het ergste is nog dat het geloof nu ook wankelt. Dat was de laatste strohalm.

Ik zeg dat ik in astrologie geloof, hahaha, en ze schrikt en legt me serieus uit dat dat van de bijbel niet mag. Ze gaf me een engel die ze gevouwen heeft en waarop staat dat ze er voor me zal zijn en dat Gods licht vrede brengt. In haar eigen handschrift staan er voor mij nog twee persoonlijke extra wensen bij.

Bij zo’n diner voel ik mij niet langer alleen maar zij nog wel. Ze is ziek. Of misschien is dat het niet, misschien staat ze alleen aan het begin. Ze zal keuzes gaan maken. Net als ik deed toen ik erg in de war was maar achteraf misschien juist niet. Misschien is ze ook gewoon moe.
Ze heeft geen kinderen, geen baan. Haar man is er wel en het geloof, maar ze drijft op een vlot. Ze vertelt daar kauwend over. Ze praat zacht. Ik mis haar terwijl ze tegenover me zit en ik schrik van haar gedrag. Maar ik twijfel, want ik zie ook hoe sterk ze blijkt nu er bijna niets van haar over is.
“Het heeft ook iets puurs”, zeg ik.
“Nou, dat”, zegt ze met nadruk. “Dat is het precies.”
Ik heb het gevoel dat ik iets voor haar heb kunnen doen maar ik ben er niet gerust op. Misschien doe ik het juist verkeerd.
Een andere vriendin die vroeg hoe het gister met eerste kerstdag was smste ik terug dat het vreselijk saai en vermoeiend maar ook gezellig en ontroerend was, zo is het ook met haar, het is dubbel: ze stort in, ze is ingestort en ze weet dat en nu is ze op de puurste pijn, op het vlot maar ze is nu ook zo sterk. Zo zit ze daar tomaat te kauwen.
Ze denkt steeds hardop na en alles wat ze zegt is bescheiden en interessant. “Het is alsof ik op een schip zit”, zegt ze zelf ook, “en ik kan nog wel keuzes maken, daar niet van, maar ik zit nu eenmaal op dat schip, daar kan ik niets aan doen, en het is de haven al uit.”

Het is de volgende dag. De engel staat naast de foto van mijn broer waar al een glazen engeltje naast stond dat ik van mijn moeder kreeg. Ik kijk naar zijn foto en drink koffie en denk: ik moet die foto van mijn ouders ook eens inlijsten.

Ik luister een Russisch lied. Het gaat over een vrouw die astrologie afzwoor en het klooster in ging. Het wordt niet door haar gezongen maar door een koor, alleen door stemmen van mensen komt het verhaal naar me toe. Er zit zoveel vreugde en verdriet in. Hoe krijgen ze bitterzoet in hun stem?

Ik denk aan de laatste kerkmis waar ik met mijn vader was, de enige waar we nog komen – Allerzielen van dit jaar. Hoe ik me na een minuut of vijftien realiseerde, terwijl ik luisterde naar mijn vaders aarzelend zachte maar mooie zangstem dat ik eigenlijk terug had willen gaan in de tijd. En dat dat nu echt niet meer kon, in deze kerk die hetzelfde gebouw was maar waarin de lampen feller stonden, alsof iemand vroeger kaarsen aanstak terwijl er toen natuurlijk ook al elektriciteit was, in die periode dat ik zelf daar vooraan in het koor stond, en mijn stem hoorde galmen als aan het eind van de mis de canon van Ere zij God begon.
Het mooiste dat ik ooit hoorde in die kerk herinnerde ik me op dat moment ook nog, voor extra zelfkwelling: er was een tijd een pastor die nog heel jong was en die we maar drie maanden hadden, die een Afrikaanse priester had meegebracht. Die leerde het Rijssense ‘jongerenkoor’ (dat vooral uit Libelle lezende moeders van een jaar of vijftig bestaat) het Kyrie Eleison in een doorgaande galm die langzaam tot een climax komt en ik nog met gemak kan horen. Ik wilde meedoen, meedoen, toen, net als iedereen. Hoe iedereen opstond.
Nu stond ik er te kijken naar de powerpointpresentatie van onze recente doden in een stad waar ik niet meer bij hoorde.
En toen begon Suzanne te zingen. De beste vriendin van mijn nicht met haar irritante kletsstem stond op en begon te galmen alsof ze haar lotsbestemming had gemist – ze had een gouden keel in deze setting: in dit licht, in dit gebouw en ineens was ik toch nog terug in de tijd. “Ja, die kan zingen hè”, zei mijn vader toen we aan het eind de kerk uit roezemoesden.

De vriendin smst dat ze veertien uur geslapen heeft.
Ik sms haar een kapiteinsgrapje terug.

Het Russisch lied gaat over een vrouw die haar hart en haar lichaam aan God geeft, die besluit een non te worden. De Dirigente heeft zelf zoiets meegemaakt, nadat haar man haar verliet en haar vierjarig zoontje kanker kreeg besloot ze van het occulte af te stappen (ze geloofde ook in astrologie) en ging ze bidden en het kind genas en zij koos voor God.
Die keuze weerklinkt in het lied. Men zingt dit is wat ik wil, met een bijna wanhopige emotie erachter, want het is een ontdekking die verbijstert. (Hoe is het mogelijk, dit is wie ik ben, dit is wat ik gevonden heb, ik wil dit. Misschien moet ik alles achterlaten.)

Nonnen die met God trouwen, mijn vriendin die getrouwd is en God niet meer kan vinden, astrologie willen geloven (“wat geeft het je dan”, vroeg ze me, “wat geeft het je?”), mensen die in begrensd denkende steden leven maar in het koor van een kerk hun ziel los laten barsten alsof dat toch volkomen normaal is, met een plezier, met zoveel plezier; kerken die de zielen van mensen het gevoel kunnen geven dat het dus toch normaal is om zo’n ziel te zijn: muziek. Muziek, muziek.

Het is soms moeilijk met het verstand te begrijpen of dingen verdrietig of juist vreugdevol zijn, maar via je oren naar je ziel lukt het wel. Via je oren gaat dat wel goed.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s