Idee

Een van mijn tantes kan zeggen “Jeeemig, wat een idee!” En dan lacht ze, want je hebt iets gezegd wat haar verrast, een nieuwe gedachte oplevert en plezier geeft. Dat kan van alles zijn: van appel-compote met in plaats van appel abrikoos daarin tot het nieuwe groene boekje en de spellingsregels daarin of het samen ergens naartoe gaan, zoals uit eten gaan. Het kan zijn: de sleutels van je buitendeur ‘s avonds in je schoen leggen, zodat je ze nooit kwijt bent, maar ook: midden in de nacht in je blote kont gaan zwemmen.
Het varieert van de ideeën die zij goedkeurt en vanaf dat moment zal toepassen, tot de ideeën die haar schrik aanjagen en ze afkeurt, waardoor zij haar hand voor haar mond slaat. In beide gevallen roept ze dus, heel verstandig, precies hetzelfde: “Jeeeeeetje! Wat een idee!” Maar meestal verraadt ze zich met haar hand.

Ik leerde op college dat toen men net na de tijd van Warhol aan het eind van het modernisme was gekomen, en nog voor post-modernisme haar aanvang nam, dacht dat kunst klaar was. Er kon niets meer nieuw gemaakt of verzonnen worden: alles was al gedaan.
De kunstenaar deed vanaf dat moment dus iets anders: een manifest maken. Een manifest was een soort recept voor een kunstwerk, omdat wanneer kunst niet meer de functie heeft de buitenwereld na te doen, maar alleen nog een idee naar voren dient te brengen, je net zo goed in een keer dat idee opschrijven kon. Hoefde je die houten stoel die je erbij zou moeten timmeren om dat dan uit te gaan beelden eigenlijk helemaal niet meer te maken. Je kon gewoon het recept ervoor ophangen.

Er zijn twee ideeën die ik ken alsof het films zijn. Het zijn ideeen die ik regelmatig opnieuw bekeken heb. Het eerste is een meditatieoefening, het tweede is een psychologisch experimentje.

Voor de meditatieoefening moet je je ogen sluiten en een voor een elk onderdeel van je lichaam aanspannen, dit tien seconden vasthouden en dan weer ontspannen. Het idee is een spanning door je lichaam te laten glijden en die er dan aan het eind uit te laten vallen. En wat je je voor moet stellen: dat is een warme, flexibele, gloeiende pook.
Begin bijvoorbeeld rechtsonder: bij je rechtervoet. Glijd naar boven, naar rechterkuit, dijbeen, billen, buikspieren, biceps, hand, vingers, terug naar gezicht. En dan links weer opnieuw: helemaal stap voor stap naar beneden. Je lichaam wordt er warm en ontspannen van.
Ik leerde het voor tentamens van mijn wiskundedocent: alsof we dan eerst gingen bidden moesten we allemaal dit ritueel uitvoeren van haar, waarbij zij functioneerde als centrale pookbegeleider via haar zachte stem voorin de klas. Mensen die het ook kennen vertelden het geleerd te hebben van een arts, om in slaap te kunnen vallen.

Het psychologische experiment is een grapje. Maar het is ook wel weer serieus. Stel je voor dat je door een woestijn loopt. Overdag. Je loopt en loopt en loopt, het is niet de hitte, de droogte of dorst waar het om gaat, maar de omgeving (geen prikkels) en het alleen zijn. Dan stop je, want je komt een kubus tegen. Hoe ziet die kubus eruit?
Het antwoord betekent iets. Misschien kun je dat wel bedenken. Wat belangrijk is: de kubus moet je je echt voorstellen.
Je ziet hem voor je. Je kunt hem aanraken.
Is dat gelukt? Weet je precies hoe ‘ie eruit ziet?
Dan moet je nog twee vragen beantwoorden. Is de kubus doorschijnend of niet? En de tweede vraag: wat zijn de afmetingen ervan? Ik ken die kubus best wel goed. En hij verandert ook wel.

Hoe zou het zijn als je ideeën kon kopen? Iets dat als een soort hologram binnen in je hoofd gaat functioneren, dat je dat thuis kan opeten en dan een tijdje denkt? Je gaat op de bank liggen en hebt dan vijf minuten het idee dat mensen allemaal dezelfde kleur hebben, bijvoorbeeld. Je ziet hoe de wereld er dan uitziet: iedereen is blauw. Of je hebt het idee dat iedereen vindt dat je heel erg klein bent. Je vindt dat prettig (onprettige ideeën verkopen niet), je wilde al een tijdje verdwijnen en je koopt het idee ditmaal niet voor thuis op de bank, maar handzaam: voor onderweg. Je loopt er fijn mee rond, met dat idee: je wordt niet meer zo bekeken, er wordt niet langer zo op je gelet.
Een klein, simpel wegwerpideetje kan ook. Leuk voor even, of zo makkelijk dat je het wel onthoudt. Je koopt dat ergens in een klein kioskje daarvoor. Bijvoorbeeld het idee dat je ineens weet hoe je het klokken van vruchtensap uit een pak moet voorkomen: door het pak om te draaien en dan de straal in een boog die van verder weg moet komen en van hoger en die dus stabieler is het glas in kunnen zien glijden, zonder ook maar een enkel klok-geluid.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s